چرم و آناناس: جادوی اونتوس

هنوز چند سال از ظهور برند کرید تو ایران نگذشته بود که این برند با یه عطر که مثل بمب فروش میکنه و جایگاه ویژه ای توی جهان برای خودش رقم زده، حسابی سر زبونها نشست. کرید یک برند فرانسوی با سابقه ی طولانیه که علیرغم اینکه به شدت با تبلیغات و رسانه ای شدن مخالفت میکنه علاقه شدیدی داره که اسمش هر طور شده روی زبونها باقی بمونه. گفتم “با سابقه ی طولانی” اما راست و دروغش رو من گردن نمیگیرم. برخی کلکسیونرهای حرفه ای عطر کارهای واقعاً وینتج صد ساله از برخی برندها مثل گرلن، شنل، کارُن و کوتی دارن اما شما هیچ عطری از کرید رو نمیتونین پیدا کنین که پیش از سال ۱۹۷۹ ساخته شده باشه. حتی عطرهایی که کرید تاریخ ساختشون رو به قرون پیش ارجاع میده توسط اولیویه کرید بازسازی شدن – بنا به اظهارات شخص اولیویه کرید. اینه که معمولا حرفه ای ها زیاد اون تاریخ حک شده روی شیشه های کرید رو جدی نمیگیرن.

مشهوریت کرید با عطر گرین آیریش تویید ساخته ی پییر بوردون (Pierre Bourdon) تو سال ۱۹۸۵ رقم خورد که در عصر خودش هم عطری ساختارشکن و نوآورانه محسوب میشد و از پرچمداران نهضتی شد که بعدها برای نزدیک به ۱۵ سال روی بازار عطرهای مردونه خیمه گسترده بود: آروماتیک گرین ها و فوژه های آکواتیک با ته مزه فلزی. این عطر موفقترین عطر کرید محسوب میشد تا وقتی که تو سال ۲۰۱۰ برند با عطر اونتوس کافه رو بهم ریخت. بی شک اونتوس کپی-شده-ترین عطر عصر ماست، اما این عطر واقعا چی داره که این همه کپی، فیک، های کپی، روغن و مشابه براش ساخته شده؟

عطرهای موفق و پرمخاطب یا توسط کمپین تبلیغاتی و بودجه تخصیص یافته برای این منظور به محبوبیت جهانی رسیده و درآمدزایی میکنن (مثل دیور سُواژ یا شنل بلو دو شنل)، یا با ترکیباتی همه پسند که سطح رضایت توده ی عظیمی از جامعه رو توی دوره ی مشخصی تضمین کنه و نیازهای بنیادی مشتری رو برآورده کنه به این موفقیت دست پیدا میکنن. اما اگر پول تبلیغات و قدرت هایپ کردن یک عطر تو دست یه کمپانی وجود داره که اون رو به یک آیکون معروف و پرفروش تبدیل کنه، چرا باید از این فرصت صرف نظر کنه؟ تلفیق تبلیغات گسترده با ترکیبات کم ریسک که “جواب میدن” و امتحان خودشون رو پس دادن رسما نقش دستمال قدرت داداش کائیکو رو داره. برای مثال عطر بلو دو شنل و گابریل از برند شنل، سی از جورجو آرمنی، و وان میلیون زنونه و مردونه از پاکو رابان نمونه های این دسته عطران.

تنها مشکل این نظریه اینه که درجا میزنه و حرکت رو به رشدی رو ارائه نمیکنه، بنابراین نمیتونه برای طولانی مدت تداومش رو تضمین کنه چرا که روند و سلیقه عمومی همواره توسط اونها که اهل ریسکن و قمار میکنن تغییر میکنه. تغییر ذائقه ی عمومی هم یعنی پاکسازی و بی ارزش شدن برخی عطرها که در حال حاضر فروش خوبی دارن. نمونه این عطرها رو تو دهه ۷۰ تا همین سالهای اخیر به خوبی میبینیم. عطرهای M7 و عطر Nu از ایو سه لورن، عطرهای گوچی پور اوم ۲۰۰۳ و اِنوی مردونه هر دو از گوچی و یه دوجین عطر کلاسیک که امروز بین ما حضور ندارن عمدتاً بخاطر پایین اومدن رکورد فروششون و عدم سود دهی کافی برای تولید کننده، از گوی رقابت خارج شدن.

پشت همه ی ایده های نوآورانه و خلاق همیشه ترس از ریسک اقتصادی و احتمال شکست وجود داره چرا که احتمال برد و باخت تو این قمار سنگین به مراتب بالاتر از ایده ایه که قبلا جویده شده. یعنی یا با خاک یکی میشه و پرونده بسته میشه، یا اینکه میگیره و سوددهی رو شروع میکنه و پول روی پول میاد و تصاعدی بالا میره. اونتوس در ابتدا (نسخه ی اولیه که رایحه کلاسیک و چرمی مانند داشت) همچین عطری بود. تلفیقی از یک رایحه کلاسیک چرمی شناخته شده مردونه با رایحه مدرن میوه ای و آروماتیک که در حد بین یک ترکیب شیپغ و کولونهای کلاسیک قرار میگرفت. ترکیبی که با یک اکورد مرکباتی برجسته شروع میکرد. لیمو، پرتقال و لیموترش، و از اونجا به فضای آروماتیک و تِرپنیکِ کاج میرسید که خودش راه رو برای بازی پچولی قدرتمند و رایحه تلخ چرمی باز میکرد. از فعل ماضی استفاده میکنم به این دلیل که پس از تغییر فرمول، این عطر دیگه اون ترکیب ساختارشکن و نوآورانه نیست، بلکه با اتکا به اسم و رسمی که نسخه ی اولیه به هم زد داره رایحه ای همه پسند و بدون ریسک رو میفروشه. همچین ترکیبی بی نظیره! مردها عاشق بوی چرمی توی عطرن حتی اگه فکر کنن از بوی چرم بدشون میاد. بنابراین عطرهایی مثل اونتوس هم رایحه چرمی رو طوری براشون سِرو میکنن که خطوط صورتشون به هم نریزه و کیف و حظ ببرن از رایحه ی چرمی که توی عطرشون وجود داره اما ازش بی خبرن! نکته مهم در مورد چرم اونتوس اینه که نُت قیرِ درخت غان (Birch Tar) بین نُتهای این عطر لیست شده اما در حقیقیت حتی یک قطره هم از این ماده توی ترکیب این عطر بکار نرفته. بلکه در عوض یک ماده ی جایگزین چرم کلاسیک که از اوایل قرن بیستم توی ترکیب عطرهای چرمی باب شده بود، نقش تلخی دوست داشتنی، ذغال-بو و چوبیِ این عطر رو بازی میکنه: آیزو بوتیل کینولین (Isobutyl Quinoline).

اما کمپانی ها و متخصصین بازاریابیِ عطر خیلی بهتر از من و شما میدونن که یه چیزیه که از رایحه چرم هم بهتر میتونه مردها رو مجاب کنه برای خرید: برچسب For Men و شیشه ای که کمی زوایای مستحکم داشته باشه و لبه هاش گرد نباشه و رنگش به تونالیته های خاکستری یا آبی نزدیک باشه. (قبلا هم اگه یادتون باشه یه مثال مشابه از دنیای شکلات زده بودم که پیشنهاد میکنم توی این پست حتما بخونینش) همین تکنیک ساده به راحتی تونسته کلی عطر که به وضوح میتونن زنونه هم باشن رو در انحصار مردها قرار بده. شدت باور روی جنسیت عطر چنان بالاست که خانمها از اینکه از برخی عطرهای مردونه خوششون میاد ممکنه نگران بشن و برای چک کردن میزان هرمون تستسترون تو بدنشون به دکتر مراجعه کنن! نمونه این عطرها ام سِت یا ام سون (M7) از ایو سه لورن، فارنهایت، فارنهایت ۳۲، دیور اوم و دیور اوم اینتنس از کریستین دیور هستن.

برسیم به فاز دوم در مورد اونتوس. روایح میوه ای رو با عطرهای زنونه به خاطر میاریم اما این قانون ناننوشته تا سال ۲۰۱۰ اعتبار داشت، تا وقتی که اونتوس وارد بازی شد. ساندیسِ سیب/آناناسِ اونتوس بارزترین ویژگی این عطره که باعث محبوبیت جهانی این عطر شد. هرچند که پیش از اون هم روایح میوه ای مشابه توی برندهای دیگه برای عطرهای اسپرت و سن پایین مردونه بکار رفته بود. مثلا برند بِنِتون چند تا از این گونه روایح میوه ای مردونه داشته. در کنار رایحه میوه ای اونتوس، ته مزه ای از گل رز توی ترکیب عطر اونتوس به صورت مخفی وجود داره که به شکلی بسیار خفیف خودنمایی میکنه. این ماده که داماسکون (Damascone) نام داره، رایحه میوه ای مشخص و شیرینی داره که ته بویی از رز همراهیش میکنه. این ماده پس از ظهور ناهِما از گرلن (Guerlain Nahema) و دوز بالای اون تو دیور پویزن (Dior Poison) مطرح شد. این ماده به کرید این اجازه رو داد که برعکس بوی آناناس تو عطرهای دهه ۹۰ میلادی که شبیه بوی کنسرو آناناس بودن، رایحه ای واقعگرا و شفاف از این میوه رو ارائه بده. خلاقیت کرید نه تنها راه رو برای کپی از اونتوس باز کرد، بلکه ایده ی ساخت رایحه طبیعی آناناس رو هم لو داد. اما این فقط آناناس نبود که اونتوس رو محبوب کرد. دوز بالای آیزو ای سوپر و امبروکسان رایحه ی شروع عطر رو به صورت خارق العاده ای شفاف و دوست داشتنی جلوه میده. فرمولاسیون اونتوس خیلی ساده و مینیمالیسته و هر کدوم از عناصر عطر با دقت و معطوف به کاربردشون انتخاب شدن و بالانس بین این عناصر هم با دقت ساعت سازهای سوییسی تنظیم شده. هر چقدر هم بگیم این عطر همه گیر شده پس خز شده نمیتونیم منکر قابلیتهای تکنیکی این عطر بشیم.

نتیجه ی صحبت این که یه ترکیب دقیق و حرفه ای میتونه در عین حال یک موفقیت تجاری رو هم به همراه بیاره بدون اینکه حتی نیاز به تبلیغات داشته باشه. اما حرفه ای تر این سیاست میتونه باشه که روایح همه پسند و آشنا توی ترکیبی نوآورانه و نوظهور قرار بگیرن. این یعنی آس پیک! اونتوس مطرحترین و پرفروشترین عطر کریده تا امروز و میشه گفت این عطر اسم برند رو تو گوش خیلیها که تا اون روز خبر از وجود همچین برندی نداشتن هم زمزمه کرد. موفقیتی که از روز اول تولد این عطر پیشبینی میشد.

نویسنده مطلب: کیوان

Carpe Odor

5 دیدگاه در “چرم و آناناس: جادوی اونتوس

  • محسن

    (مهر ۱۸, ۱۳۹۷ - ۱۱:۱۳ ب.ظ)

    در دنیای رایحه‌ها، یک اصل بلاتغییر وجود داره. اینکه «باید از عطرت لذت ببری»
    کرید بزرگه. خیلی بزرگ و این اصلاً ربطی به اینکه تاریخ تأسیس کمپانی دقیقا ۱۷۶۰ بوده یا دیرتر و شاید حتی ۴۰ سال پیش نداره.
    برندهای زیادی هستن و ما خیلی از اونها رو می‌شناسیم که با اینکه با ساز و دهل و بزرگنمایی و قیمتهای چشمگیر توی بازار حضور دارن اما حداقل توی بازار ایران نتونستن به موفقیت قابل ذکری دست پیدا کنن. قطعاً شما هم نمونه‌هایی رو می‌شناسید ولی من دوست دارم بعنوان نمونه‌ای از این دست، «بالماسو» رو مثال بزنم.
    از طرف دیگه، برندهایی هم باز با همون قیمتهای بالا پا به عرصه گذاشتن ولی موفق بودن. شاید از بهترین نمونه‌های این گروه «مارلی» و «الفکتیو استودیو» باشن.
    این موضوع نشون میده که نه قیمت الزاماً تضمین کننده بقای یک برند در بازار هست و نه تبلیغات. بلکه باید مشتری کارهای اون برند رو بپسنده.
    کرید هم قطعاً در کنار اونهمه تبلیغات برای «سلطنتی بودن»، اینقدر توانایی داشته که نظر مشتری رو جلب کنه ولی در عین حال در دنیایی که با «قدرت پول و رسانه‌ها» میشه سلیقه و ذائقه افراد رو تغییر داد و بعبارت دیگه با «بی حس کردن سلیقه شخص»، اونچیزی که صاحبان ثروت و یا کارتل‌های بزرگ می‌خوان رو به خورد مشتری داد، دیگه خیلی ساده انگارانه ست که باور کنیم اگه برندی تمایلی به «تبلیغات علنی» نداشت پس حتماً با قدرت محصولش تونسته اینقدر در دل مردم جا باز کنه! بنظرتون اگه اینهمه تبلیغات نبود و اینهمه پول خرج نمی‌شد، آیا شانل شماره پنج الآن توی بازار وجود داشت؟؟؟
    در مورد خودم، کرید هیچوقت نتونسته اینقدر برام جذاب باشه که وارد لیست برندهای مورد علاقه‌م بشه. اینقدر که مارلی در بدو ورود تونست با محصولات بینظیرش مثل گادولفین، ایسپازون، لیپیزان، هیرود و … توجهم رو بخودش جلب کنه کرید نتونست اونهم در عین شایستگی!
    قطعاً دلیلش همون جمله اول کامنتمه. باید از عطرت لذت ببری!
    سالها پیش، من هم بی شک مثل خیلی‌های دیگه به شدت مشتاق بودم که اونتوس رو تست کنم و این اتفاق هم افتاد ولی اینقدر بنظرم مهیج نبود که ریسک کنم و اینهمه پول بدم برای خریدش.
    بهترین راه حل برای ارضای «حس داشتن اونتوس»، خرید یک کپی خیلی خوب بود و اون موقع بهترین گزینه MINE از مارک جوزف بود.
    شاید اصلاً برند ناشناخته‌ای مثل مارک جوزف همه شهرتش رو مدیون MINE باشه. نمیدونم! ولی بنظر من این ادکلن خرید خوبی بود برای اینکه عطش داشتن اونتوس فروکش کنه.
    بازم برگردیم به همون جمله اول کامنتم.
    فکر می‌کنم برای کسی که به عطر علاقمنده، اسم یک کمپانی لزوماً نمی‌تونه تنها مؤلفه انتخاب باشه همچنانکه قیمت نمی‌تونه عامل تعیین کننده‌ای باشه.
    چه بسا که برای یک فرد علاقمند، داشتن «دیویدوف اکو» خیلی هیجان انگیزتر از «کرید هیمالیا» باشه…

  • ALi

    (مهر ۱۶, ۱۳۹۷ - ۳:۵۱ ق.ظ)

    درود
    من که خودشو نداشتم و فقط توی مغازه در کنار مارک ژوزف ماین با هم تستشون کردم و به نظرم واقعا شبیهن . اونتوس رو نداشتم اما یه کپی ارزون به اسم ویزاری ازش داشتم که بدک نبود و شبیهش بود . نسبت به قیمتش خوب بود به نظرم و البته خیلی اسموکی میشد وقتی دو ساعتی از اسپری شدنش میگذشت و دیگه بهاری و به خصوص تابستونی نمیشد حسابش کرد وقتی اسموکی میشد .
    به نظرم Ferre for Men هم تو ساخت رایحه ی آناناس موفق بوده که البته نسبت به اونتوس خیلی پودری هست شاید بخاطر زنبقش که انگار یجورایی اونتوس و دیور هوم اینتنس رو با هم زدین و چندتا نت دیگه هم بهشون اضافه شده !
    راستی فروشنده ها توی ایران درباره کرید زیادی اغراق میکنن و هی میگن یه برند سلطنتیه و از این حرفا . اصلا جدی نگیرید این حرفاشونو . منم تا الان نمیدونستم که کرید اونقدرا که ادعا میشه قدیمی نیست . کرید هیمالیا رو هم بررسی کنید مرسی . به نظرم بهترین کار کرید هیمالیا است . با احترام

  • حسن

    (مهر ۱۴, ۱۳۹۷ - ۳:۳۲ ب.ظ)

    عالی بود به شخصه نمیدونستم این ادکلن چرمی هستش ممنون از اطلاعات مفیدی که در اختیارمون قرار میدید

  • تایماز

    (مهر ۱۳, ۱۳۹۷ - ۴:۳۶ ب.ظ)

    ممنون بابت اطلاعات مفیدی که در اختیارمون قرار دادی.
    خیلی چیزا رو نمیدونستم و امروز میتونم به راحتی در مورد عطری صحبت کنم که خیلی ها ازش استفاده میکنن(هرچند به کسی برنخوره ما ایرانی جماعت در خوشبینانه ترین حالت فقط ۳۰ درصدمون اورجینالش رو میپوشیم) و این برای من کلی ارزش داشت. بازم ممنون.

  • shahin

    (مهر ۱۳, ۱۳۹۷ - ۳:۳۹ ق.ظ)

    مثل همیشه خیلی عالی. امروز یه پست دیدم تو فرگرنتیگا راست و دروغش با خودتون:
    https://www.fragrantica.com/perfume/Creed/Aventus-Cologne-51692.html
    اونتوس کلون! کرید هم به جمع فلنکر باز ها پیوست. احتمالا بعدا هم وایکینگ نوار یا وایکینگ نایت رو واسه کرید وایکینگ میده :دی.
    حالا از اون که بگذریم واکنش ملت جالبه! عطری که هنوز نیومده بیرون ملت راجع به پخش و موندگاریش نظر دادن و فعلا امتیاز ۳.۵ ار ۵ رو داره :دی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *