یکشنبه بارانی – قسمت سی و چهارم: ساحره ای از شرق

گرلن – “سامسارا” (Guerlain – Samsara)

سال تولید: ۱۹۸۹

گروه بویایی: شرقی چوبی (Oriental Woody)

عطار: ژان پاول گرلن (Jean-Paul Guerlain)


در ادامه پست های یکشنبه بارانی در سمور، تصمیم گرفتیم از یکی از شاهکارهای دیگه برند گرلن صحبت کنیم. عطری که از نظر جنس رایحه، منبع الهام و حتی اسمش جای تامل داره. عطرهای تاریخ ساز گرلن کم نیستند و هر کدوم از اونها یا اونقدر متفاوت و نوآورانه بودند که نامی از خودشون به جای گذاشتند یا اینقدری موفق بودند که تا همین امروز که دارید این مطلب رو میخونید تولیدشون ادامه پیدا کرده. در مورد “سامسارا” صحبت میکنیم، عطری که اسمش در زبان سانسکریت به معنای نامیرا ست.


تاریخچه و مقدمه :

دقیقا ۱۰۰ سال بعد از ژیکی، سامسارا عرضه شد. عطری که مثل یک دستاورد و نقطه عطف بزرگ برای گرلن به شمار می اومد. ژان پاول گرلن چهارمین نسل از خانواده پرآوازه ی گرلن، اگرچه معترف بود “عطار بسیار خوش شانسی بوده که چگونه/چطور عطرسازی رو با یک پیشینه ی ۱۵۰ ساله از پدر بزرگش ژاک گرلن بدست آورده.”، همیشه دوست داشت توانایی های خودش در عطرسازی رو به رخ بکشه. در این راستا بیست سال بعد از شاهکاری به نام شَمَد (۱۹۶۹)، اینبار تجربه ی موفق دیگه ای بنام سامسارا رو کسب کرد. این عطر یکی از اولین عطرهای موفق و پرفروش گرلن در بازار بود که بطور غیرمستقیم بر مارکتینگشون تاثیرگذار شد. ممکنه بپرسید چطور؟ خب تا اون زمان، موقعیت ممتاز و بینظیر گرلن نسبت به سایر برندها باعث میشد اونها عطرهاشون رو بدون توجه به اینکه از نظر تجاری این عطر چه سرنوشتی خواهد داشت تولید کنند اما با عرضه ی سامسارا همه چیز عوض شد. اینطور گفته میشه که گرلن سامسارا رو برای مقابله با فروش بی نظیر اوپیوم ایو سه لوران ساخت. اگرچه موفق نشد فروش بالاتری از اپیوم بدست بیاره، اما آمار فروش برای برند گرلن نتیجه مطلوبی محسوب میشد. هرچند این موفقیت به محکمی این حرف عطرسازش که گفته بود “فقط یک گرلن (فردی از خاندان گرلن) میتونه یک عطر گرلن رو خلق کنه.” ادامه دار نبود. بعدها ژان پاول در رقابت تجاری داغ با سایر رقیبان، با عطر شانزلیزه (Champs Elysees) در ۱۹۹۶ به نوعی یک شکست رو تجربه کرد. اگرچه که با ماهورا (Mahora) (به تلفظ فرانسوی؛ مائوها) در ۲۰۰۰ تونست دوباره خودی نشون بده. 


داستان ساخت عطر:

ژان پاول میگفت: “وقتی ۱۶ سالم بود پدربزرگم (ژاک گرلن) به من گفت: “به یاد داشته باش عطر رو باید برای زن هایی که عاشقشونی یا زن هایی که باهاشون زندگی میکنی بسازی” و این همه اون کاری بود که من در طول زندگیم انجام دادم.”

در ابتدا این عطر بعنوان هدیه برای بانویی انگلیسی به نام داسیا د پاوِل (Decia de Powell) طراحی شد. کسی که تونسته بود قلب ژان پاول رو به تسخیر خودش در بیاره. داسیا قبل از اون هرگز نتونسته بود عطری رو پیدا کنه که واقعا دوستش داشته باشه، علاوه بر این، اون بر علاقه اش به رایحه ی گل یاس و چوب سندل تاکید داشت. همین هم باعث شد در سامسارا این دو ماده به عنوان زمینه ی اصلی عطر استفاده بشه. عطری که در ۱۹۸۵ به این بانو هدیه شد! بنابراین قبل از معرفی و عرضه ی تجاری این عطر، برای مدت چهار سال سامسارا انحصاراً توسط این بانوی خوش شانس پوشیده میشد! تصور کنید بزرگترین عطار زنده ی جهان فقط و فقط عطری رو مخصوص شما خلق کنه… نتیجه معلومه! اون تونست دلش رو به دست بیاره :))


بررسی ترکیب عطر:

سامسارا رو باید اوج هنرعطرسازی در استفاده از سندل وود بدونیم. در واقع راز این عطر در نحوه ی استفاده ی استادانه ی سندل وود توسط عطار نهفتست. اتفاقی که تا اون تاریخ بینظیر بود. کار کردن با سندل وود به طور طبیعی کار سختیه چون یکجورایی با بینی شما بازی میکنه! برای یک لحظه حسش میکنی در حالیکه لحظه بعد انگار وجود نداره! یک تناقض عجیب! اما این هنر گرلن بود که بالاترین دُز سندل وود طبیعی رو برای اولین بار در عطرش به کار برد. کاری که تا به امروز کسی جسارت تکرارش رو نداشته – تام دائو از برند دیپتیک با ۱۷% و سِیبلز از انیک گوتال با ۱۶% سندل وود در رتبه های بعدی هستند. ژان پل گرلن از ۲۰% این ماده با رایحه ی غنی، چوبی، کـِرِمی و خاص بهره برد و اینقدر به جا و به اندازه با یاس و سایر نت ها بالانسش کرد که برجستگی این دو نت باعث نشد بقیه اجزا فرصت عرض اندام نداشته باشند و این ترکیب خوش ساخت تونست مطابق با چشم انداز تجاری برند، فروش خوبی رو به ارمغان بیاره. 

سامسارا با شروع معمولی از برگاموت ظاهر میشه و تقریبا بلافاصله حجم زیادی از رایحه ی یاس، رز، ایلانگ ایلانگ و نرگس این قلب سراسر گلی و عطرآگین رو به یک پایه ی بسیار غنی و با ارزش از سندل، وانیل و کومارین میرسونه. یکسری از افراد در مواجهه با این عطر میگن این یک گرلن نیست، اما باید گفت این دقیقا یک عطر گرلن اصیله با حجم زیادی از گرلیناد (Guerlinade)! تا حالا واژه ی گرلیناد (Guerlinade) رو شنیدید؟ البته من منظورم عطری به همین نام از برند گرلن نیست. بلکه در مورد مجموعه ای از چندتا نت مشخص در عطرهای اولیه ی برند گرلن که باعث ایجاد یکجور امضای بخصوص شدند صحبت میکنم که به اون اصطلاحاً گرلیناد میگن. این مجموعه از ترکیب برگاموت، رز، یاس، وانیل و ترکیبات وانیلی (بنزویین، کومارین) و زنبق تشکیل شده*. ترکیبی که به گفته ی روژا داو خیلی از عطرهای امروزی (لانچ های جدید) وجودشون رو مدیون استفاده از همین ظریفکاری هنرمندانه گرلیناد هستند. 


درباره ی شیشه عطر: 

شیشه این عطر توسط رابرت گرانای (Robert Granai) با الهام از مجسمه ی یک خِمِر¹ کامبوجی در موزه گیمِه پاریس طراحی شد. بدنه اون همچون شمایلی از یک رقاصه ی آپسراست² که با ژستی سمبلیک، کمال و زنانگی رو به نمایش میگذاره.

از سبک کلی شیشه عطر که بگذریم به درب اون میرسیم که با خمیدگی مختصر، نمادی از چشم بسته مجسمه بوداست و دایره باریک طلایی که در میانه ی شیشه کشیده شده، مثل یک کمربند زیبا بر لباس یک بانو، بخوبی زنانگی اون را به رخ میکشه. و اما رنگ یاقوتی سامسارا را باید الهام گرفته از نیروانا³ (دروازه ورود به دایره ی فناناپذیری) بدونیم. همونطور که در ابتدای متن اشاره شد سامسارا یا سمساره اشاره به فناناپذیری و نامیرایی داره و در کل از اسم عطر گرفته تا رنگ شیشه و جنس رایحه، همگی در جریان باور بودیسم به کارماست. 

حیف از اینهمه رمز و راز که پشت این شیشه یاقوتی زیبا نهفته چون این روزها در راستای یکسان سازی عطرهای گرلن در شیشه های معروف به زنبوری (Bee bottles) در فروشگاهها، سامسارا رو هم با شکل و شمایل جدید میبینید. اما در مورد ترکیب عطر باید گفت علیرغم تغییرات خصوصاٌ کاهش میزان سندل و پررنگتر شدن نقش گل ها، همچنان رایحه ی کلی عطر حفظ شده و شما با بوئیدنش میتونید رایحه ای گلی، شیرین و پودری-چوبی رو تجربه کنید. با سامسارا سمبلی از زنان دهه ۹۰ در سبکی کلاسیک و کاملا زنونه شما رو همراهی خواهد کرد. 


*گرلیناد اصطلاحی شناخته شده و بیشتر مصطلح بین دوستداران و دنبال کنندگان برند گرلن هست.

۱) خِمِر نام یک امپراطوری قدیمی و بزرگترین گروه قومی کشور کامبوج در جنوب شرقی آسیا که اکثریت پیرو آئین بودائیسم هستند. 

۲) آپسرا یا آپسراس در اساطیر هندو و فرهنگ بودایی، روح زنانه ابرها و آب‌هاست و در بسیاری از فرهنگ‌های آسیای جنوبی و آسیای جنوب شرقی به صورت‌های مجسمه، رقص، نقاشی و در ادبیات، حضور دارد.

۳) نیروانا لغتی در زبان باستانی سانسکریت است که در بودیسم گاهی به معنی رهایی از خود و نیز کارما و چرخه مرگ و زندگی و به نوعی خدایی است.

نویسنده مطلب: نوشین

7 دیدگاه در “یکشنبه بارانی – قسمت سی و چهارم: ساحره ای از شرق

  • Zehnaahang

    (فروردین ۲۳, ۱۳۹۸ - ۱:۴۲ ق.ظ)

    من که به طراحیِ شیشه خیلی اهمیت میدم با این سیر تحولی که برند ها دارن طی میکنن هرروز متاسف تر میشم.. 😞 شیشه قسمتی از هویت و معنای هر عطره.. چطور ممکنه همه ی عطرها یک شیشه داشته باشن!! 😤😑😔

  • حامد

    (اسفند ۲۰, ۱۳۹۷ - ۲:۳۷ ب.ظ)

    ممنون . مثل همیشه عالی و جامع بود

  • salar

    (اسفند ۵, ۱۳۹۷ - ۱۰:۴۷ ق.ظ)

    مرسی کیوان جان مثل همیشه عالی ….

    • نوشین

      (اسفند ۵, ۱۳۹۷ - ۲:۴۱ ب.ظ)

      البته نوشین هستم :d

  • Shahin

    (اسفند ۵, ۱۳۹۷ - ۲:۵۶ ق.ظ)

    مقاله ی بسیار خوبی بود. گرلناد رو شنیده بودم قبلا ایا این اکورد تو تمام کارتی گرلن به کار رفته؟ (حتی مثلا تو سری اکوا الگوریا؟)

    • نوشین

      (اسفند ۵, ۱۳۹۷ - ۷:۲۱ ق.ظ)

      نه در مورد همه عطرهاشون نیست و محدود به بعضی از عطرهای قدیمی ترِ که فضای پودری دارند.

  • m.ali.b

    (اسفند ۵, ۱۳۹۷ - ۲:۲۳ ق.ظ)

    ممنون که یکشنبه بارانی این هفته رو به سمسرا اختصاص دادید
    از عطرهایی که تو تاپ تن من هست و البته نفرت عمومی بین ایرانی ها ازش بالاست
    حالا نمیدونم به چه دلیل اما اکثر بازخورد منفی که ازش شنیدم بوی حشره کش یا اگه خیلی لطف داشته باشن بوی پیرمردی پیرزنی بوده…
    در مورد این عطر من نسخه ی قدیمی و جدید او د پرفیوم رو مقایسه کردم و متوجه شدم که تو نسخه ی قدیمی تر یه حس چوبی خاکی نرم و مخملی بوده که تو نسخه ی جدید اون حس و حال شیمیایی شده و لطافتش رو از دست داده
    حالا نسخه ی بی باتل رو تست نکردم که بخوام نظر بدم و علاقه ای هم به تستش ندارم مگه اینکه روزی برسه که مجبور باشم برم سمتش.
    نسخه ی تویلت این کارو به خاطر پودری بودن بیشتر به پرفیوم ترجیح میدم
    اما هردوی این عطرها (تویلت و پرفیوم) برای من در یک جایگاه قرار دارن و از طرح و رنگ شیشه تا فضای شرقی و نوستالژیک رایحه و سبک ترکیب مواد همه چیزش رو عاشقانه دوست دارم. امیدوارم بتونم نسخه اکستیت رو تست کنم.
    مرسی بابت مطلب

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *